Giriş
Türkiye, Avrupa, Asya ve Orta Doğu’nun kesişim noktasında stratégik bir konumla, büyük bir iç piyasa ve rekabetçi iş ortamı sunarak yabancı yatırımcıların ilgisini çekiyor. Yabancı şirketler, Türkiye’de doğrudan bir şube açarak bu faydalardan yararlanabilir. Bu rehber, Türkiye’de bir şube kurmanın adım adım sürecini, gereken belgeleri ve dikkat edilmesi gereken hususları açıklamaktadır.
Şube Nedir?
Şube, ana şirketin Türk tüzel kişiliği olmayan bir türevidir. Ana şirketin tamamen sorumlu olduğu ve tarihî olarak finansal tabloları ana şirketle birleştirilmesi gereken bir yapıdır. Şube, Türk ticaret kanununa tabii olarak kurulur ve Türk商会 (Ticaret Odası) ile kaydedilir.
Şube Kurulum Süreci
1. Ön Hazırlık ve Planlama
- Faaliyet Belirleme: Şubenin Türkiye’de hangi faaliyetleri yapacağını netleştirin.
- Yerel Danışman: Türk şirket hukuku ve vergi uzmanlarından destek alın.
- İsim Kontrolü: Şube isminin (genellikle “Ana Şirket İsmi + Şube”) müsait olup olmadığını Ticaret Sicili gazetesinde kontrol edin.
2. Gerekli Belgeler
Türkiye’de bir şube kurmak için aşağıdaki belgeler hazırlanmalı ve Türkçe’ye çevrilerek noter onaylı hale getirilmelidir:
- Ana Şirketin Kuruluş Sözleşmesi ve Statüsü (Türkçe çevirisi, noter onaylı)
- Ana Şirketin Son Güncel Ticaret Sicili Gazetesi Kopyası (Türkçe çevirisi, noter onaylı)
- Şube Açma Kararı (Ana şirketin yönetim kurulu tarafından alınan, şube kurma yetkisi veren ve Türkiye’de temsiliyecek yetkiliyi belirleyen karar, Türkçe çevirisi, noter onaylı)
- Temsilcinin İmza Sarduru Bildirimi (Temsilcinin adı, soyadı, Türkiye adresi, pasaport kopyası)
- Şube için Tanıtım Mektubu (Ana şirketten, şubenin faaliyetleri ve sermayesi hakkında bilgi)
- İnönü Belediyesi veya ilgili belediyeden elde edilen faaliyet izni belgesi (Faaliyet yapılacak yerin belediye onayı)
- Banka Mektubu (Ana şirketin finansal durumu hakkında referans, opsiyonel)
3. Başvuru Süreci
- Mersis’te Kayıt: Turkey’nin Merkezi Sicil Sistemi (MERSIS) üzerinden başvuru yapılır.
- Ticaret Sicili Müdürlüğü Başvurusu: Hazırlanan belgelerle ilgili il Ticaret Sicili Müdürlüğüne başvuru yapılır.
- Kayıt ve İlan: Ticaret Sicili Müdürlüğü tarafından onaylandıktan sonra, şube Ticaret Siciline kaydedilir ve Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edilir.
- Vergi Dairesi Kayıtları: Şube kurulduktan sonra, vergi dairesine vergilendirme için kaydolunur ve vergi numarası alınır.
- Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Kayıtları: Şube personeli olacaksa, SGK’ya işveren kaydı yapılır.
4. Süre ve Maliyetler
- Süre: Tam belge hazırlığından itibaren 2-4 hafta sürebilir.
- Maliyetler: Noter çeviri çevrimleri,başvuru ve registro ücretleri, danışmanlık ücretleri ve možné başkentsiz sermaye gereksinimi yoktur (şube için kendi sermayesi zorunlu değildir, ancak faaliyet için gerekli sermaye beklenebilir).
Şube’nin Yükümlülükleri
Vergi Yükümlülükleri
- Şube, Türkiye’de elde ettiği gelir üzerinden kurumlar vergisi öder (şu anda %25).
- Muhasebe kayıtları Türk Ticaret Kanunu ve Veri Usul Kanunu kapsamında tutulmalı ve her yıl Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen muhasebe standardına uygun şekilde düzenlenmelidir.
- Yıl sonu mali tabloları hazırlanıp, vergi davaoru ile beyan edilmesi gerekir.
Muhasebe ve Raporlama
- Şube, ayrı bir muhasebe sicili tutmalı ve yıllık finansal tabloları (bilanço, gelir tablosu, nakit akış tablosu) hazırlamalıdır.
- Bu tablolar, Maltese veya uluslararası finansal raportlama standartlarına (IFRS) uygun olarak hazırlanabilir ancak Türkçe ve TL cinsinden gösterilmelidir.
- Şube, ana şirket ile bağımsız olarak vergilendirilse de, ana şirketin consolidated mali tablolarına dahil edilir.
İnsan Kaynakları
- Şube çalıştıracaksa, Türk iş kanunu kapsamında çalışanlar için iş sözleşmeleri hazırlanmalı, minimum ücret, çalışma saatleri, ücretli izinler ve sosyal haklar sağlanmalıdır.
- SGK primleri işveren ve çalışan paylarıyla ödenmeliidir.
Şube Alternatifleri: Türkiye’de Anonim Şirket (AŞ) veya Limited Şirket (LTD) Kurmak
Yabancı yatırımcılar için Türkiye’de şube yerine tamamen Türk tüzel kişiliğe sahip bir 회사 kurmak da seçenek olabilir. Bu seçenekler:
- Sorumluluk Sınırlı: Şirketin borçları ile yatırımcının kişisel varlıkları ayrılır.
- Tam Yabancı Sermaye 100%: AŞ veya LTD’ye %100 yabancı sermayeyle katılım mümkündir.
- Faaliyet Özgürlüğü: Şubeye göre daha geniş faaliyet kapsamı ve daha az bazı yasal kısıtlama.
Her iki yapının avantaj ve dezavantajları hakkında detaylı bilgi için danışmanınızla görüşün.
Sonuç
Türkiye’de bir şube kurmak, yabancı şirketler için Türkiye pazarına giriş yapmanın relativeliy basit ve maliyet açısından uygun bir yoludur. Ancak, sürecin karmaşık olabileceği ve yerel mevzuatın tam olarak anlaşılması gerektiği için deneyimli yerel danışman desteği almak şiddetle önerilir. Bu rehber, süreci adım adım anlatarak başlangıç noktası sağlamaktadır.
Türkiye’de yatırım planlarınız için daha detaylı bilgi ve kişisel danışmanlık hizmetleri için FDI Consultancy ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.
Bu rehber, 2026년 5월 の bilgilerine dayanarak hazırlanmıştır. Güncel mevzuat değişiklikleri için ilgili官方 kaynaklardan veya danışmanınızdan teyit alınması tavsiye edilir.